0

Duurzaamheid en diversiteit

diversiteitWe zijn alweer 6 jaar bezig om duurzame en milieuvriendelijke producten aan te bieden. Maar al die tijd heb ik moeite met het begrip duurzaamheid. En ik ben zeker niet de enige. Duurzaam is een begrip, waarbij een echte definitie ontbreekt.

In een eerdere column schreef ik al eens dat duurzaamheid niet meer bestond. Het was een leeg begrip, dat gekaapt is door de commercie. Maar los van het begrip, bestaat duurzaamheid natuurlijk wel degelijk. Maar wat is het?

Onlangs las ik in een boek over geld en duurzaamheid de juiste definitie. De definitie waar ik al zolang naar opzoek was:  ‘Duurzaamheid is de perfecte balans tussen veerkracht en efficiëntie’.

Werkelijk een eyeopener. Veerkracht en efficiëntie zijn twee uitersten. Een systeem met heel veel diversiteit zorgt voor veerkracht, maar het is tegelijkertijd heel erg inefficiënt. Het kost namelijk veel energie om deze diversiteit te handhaven. Dit principe geldt voor alle systemen. Een simpel voorbeeld: Het onderhouden en aanleggen van meerdere snelwegen naar 1 stad kost veel meer energie dan het aanleggen en onderhouden van 1 grote weg naar die stad.

Aan de andere kant van het spectrum ligt de efficiëntie. Een systeem dat heel erg efficiënt is, kost weinig energie om in stand te houden. Het heeft echter 1 groot nadeel, het heeft geen veerkracht. Wanneer er iets in dit efficiënte systeem faalt, stort het hele systeem in. Dit systeem is dus alles behalve duurzaam, omdat het kwetsbaar is. Teveel efficiëntie gaat ten koste van de veerkracht en daarmee de zelfredzaamheid van het systeem. In het voorbeeld van de snelwegen, zorgt een file op die ene snelweg direct voor een probleem. Bij een diversiteit aan wegen ontstaat de file misschien wel helemaal niet, en hij is ook sneller op te lossen.

Het klinkt dit allemaal erg theoretisch, maar het wordt interessant wanneer je deze theorie toepast op de huidige maatschappelijke problemen. Twee voorbeelden:

Ons geldsysteem bestaat momenteel uit 1 enkele valuta. Dit is heel efficiënt, maar niet veerkrachtig. En dat is precies wat we zien in de huidige bankencrisis. Het systeem is zo efficiënt geworden, dat het makkelijk omvalt. Het huidige geldsysteem is dus alles behalve duurzaam.

Hetzelfde geld voor onze voedselvoorziening. Alle ontwikkelingen zijn erop gericht om voedsel efficiënt te produceren. Dit gaat echter direct ten koste van de diversiteit. Het resultaat is duidelijk: varkenspest, gekke koeienziekte, Ehec-bacterie, plofkippen, leeggeviste oceanen etc.  Door de hoge efficiëntie van het systeem, zijn we ons voedsel aan het opmaken en wordt het kwetsbaar voor virussen, bacteriën ed.

Het probleem in de huidige maatschappij is dat geld vloeit naar de efficiëntie. Het bedrijf dat voedsel nog efficiënter produceert, wordt rijker en machtiger. Er ontstaan bedrijven als Monsanto, die de efficiëntie tot een doel hebben verheven en diversiteit het liefst willen uitbannen. De macht van dergelijke bedrijven kan alleen worden voorkomen door de diversiteit te stimuleren. Het voorstel om de zaden diversiteit aan banden te leggen is dan ook één van de grootste bedreigingen van het moment.

We moeten stoppen met te denken in efficiëntie, het wordt tijd dat we weer gaan denken in diversiteit. Het zorgt niet alleen voor een veerkrachtige maatschappij, maar ook voor een veel leefbaarder klimaat waarin ook creativiteit meer ruimte krijgt.

Stel je eens voor dat voedsel een minimum prijs zou krijgen. Het wordt dan opeens voor kleine bedrijven interessant om zich bezig te gaan houden met voedsel productie. Niet meer vanwege de prijs, maar om de kwaliteit weer terug te brengen en daarmee de diversiteit en veerkracht van het systeem.

Of een geldsysteem met meerdere valuta’s. Door de introductie van verschillende munten voor bijvoorbeeld energie en voedsel, hebben deze minder invloed op elkaar. Want zeg nou zelf, het is toch belachelijk dat de beurswaarde van een bedrijf of de daling van de huizenprijzen invloed hebben op de prijs van ons voedsel.

Alleen door de diversiteit te stimuleren, creëer je een duurzame maatschappij. Een maatschappij die tegen een stootje kan.

Bart de Vries

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.5/10 (2 votes cast)